اگر با بیماری دیابت دست و پنچه نرم می‌کنید، حتماً می‌دانید که نگه داشتن قندخون در سطح نرمال مشکلات ناشی از دیابت مثل بی حسی و گز گز دست‌ها را به حداقل می‌رساند و باعث کند شدن روند پیشرفت بیماری می‌شود.

به همین دلیل همیشه به شما توصیه ‌شده‌ غذاهایی که باعث افزایش قندخون می‌شوند را کم‌تر مصرف کنید. که قاعدتاً یکی از این مواد غذایی، میوه‌ی شیرین و خوش طعم موز است.

پس اگر خودتان را برای همیشه از خوردن موز منع کرده‌اید با روش‌هایی که در ادامه خواهیم گفت، می‌توانید با خیال راحت، یک عدد موز بردارید و بخورید. 

 

مصرف موز می‌تواند سطح قند خون را بالا ‌ببرد

افزایش یا کاهش  قند خون با موز

اگرچه اطلاع از نوع و میزان کربوهیدرات موجود در هر ماده‌ی غذایی، روتین عادی زندگی شما به عنوان یک فرد دیابتی است؛ اما آیا واقعا لازم است، دور هر ماده‌ای که کربوهیدرات زیادی دارد را خط بکشید یا برای همیشه از برنامه‌ی غذایی‌تان حذف کنید؟

در یک فرد سالم که دیابت ندارد؛ با افزایش قندخون، تولید انسولین هم بالا می‌رود. چراکه انسولین کلید ورود قند و گلوکز به سلول‌هاست و بدون حضور انسولین سلول‌ها نمی‌توانند از گلوکز به عنوان منبع انرژی استفاده کنند.

اما در افراد دیابتی، دقیقاً کلید ورودی یا همان انسولین است که مشکل پیدا می‌کند. پس اگر مصرف موادغذایی با کربوهیدارت بالا کنترل نشود، سطح قندخون بالا می‌رود و مشکلات ناشی از دیابت برای شما ایجاد می‌شود.

با این اوصاف، حتماً تا کنون با خودتان به این نتیجه رسیده‌اید که وجود کربوهیدرات‌هایی مثل شکر، نشاسته و فیبر در موز، آن را به یک میوه‌ی ممنوعه برای شما تبدیل می‌کند.

پس اگر هر بار بعد از خوردن یک موز، عذاب وجدان می‌گیرید ما حامل خبرهای خوبی برای شما هستیم!!    

 

فیبر موجود در موز به کاهش قند خون کمک می‌کند.

بیایید کمی هم به نیمه‌ی پر لیوان نگاه کنیم. یک موز متوسط علاوه بر گلوکز و نشاسته، 3 گرم فیبر دارد. مصرف فیبر برای سلامتی بیش‌تر همه‌ی افراد ضروری است؛ اما اهمیت آن برای شمایی که دیابت دارید دوچندان است! چون مصرف موادغذایی پر فیبر سرعت هضم و جذب کربوهیدرات را کُند می‌کند و به بهبود کلی قند خون کمک می‌کند.

پس صرفاً بالا بودن میزان کربوهیدرات یک ماده‌ی غذایی، به معنی حذف مطلق آن از رژیم غذایی‌تان نیست!! به همین دلیل متخصصین تغذیه برای تعیین رژیم غذایی شما در طول روز، معیار دقیق‌تری مثل شاخص گلایسمیک (GI) را در نظر می‌گیرند. پس اگر می‌خواهید برای انتخاب موادغذایی‌تان تصمیم بهتری بگیرید نیاز است بیش‌تر با این شاخص آشنا شوید.

مقاله‌ی پیشنهادی: 8 نکته تغذیه‌ای که بیماران دیابتی باید بدانند

 

 شاخص گلایسمیک یا قندی چیست؟

شاخص گلایسمیک (Glycemic Index) یک معیار بسیار خوب برای انتخاب مواد غذایی و درواقع داشتن یک رژیم غذایی سالم و اصولی برای کنترل قندخون‌ شما است؛ چراکه نشان می‌دهد بعد از خوردن هر ماده‌ی غذایی، قندخون با چه سرعتی افزایش می‌یابد.

همانطور که افرادی که به دنبال کاهش وزن هستند همیشه میزان کالری موجود در موادغذایی را چک می‌کنند و غذایی می‌خورند که کالری کم‌تری دارد؛ شما هم برای کنترل قندخون‌تان باید مواد غذایی با شاخص قندی کم‌تر را مصرف کنید.

به همین دلیل مواد غذایی بر اساس امتیاز شاخص گلایسمیک (GI) که بین 0 تا 100 است، تقسیم بندی می‌شوند.

  • شاخص گلایسمیک پائین: 55 یا کمتر
  • شاخص گلایمسک متوسط: 56-69
  • شاخص گلایمسک بالا: 70 تا 100

 

طبق آنچه گفته شد، بهترین انتخاب برای افراد مبتلا به دیابت تیپ 2، غذاهایی با شاخص گلایسمیک پایین یا متوسط است؛ چون به آرامی جذب می‌شوند و به جای ایجاد پیک‌های بزرگ در سطح قند خون، قندخون را به صورت تدریجی بالا می‌برند.

اما بریم سر اصل مطلب یعنی میوه‌ی شیرین و دوست داشتنی موز.

طبق جدول شاخص‌ گلایسمیک، این میوه جز مواد غذایی با GI  پائین یا متوسط (42 تا 62) به حساب می‌آید.

علاوه بر شاخص گلایسمیک، دو فاکتور مهم دیگر هم بر انتخاب موز تاثیر دارد، که در ادامه به آن‌ها می‌پردازیم.

 

چگونه رنگ موز مصرفی بر سطح قندخون شما اثر می‌گذارد؟

تاثیر رنگ موز بر کاهش قند خون

نوع کربوهیدرات موجود در موز به رنگ آن بستگی دارد. اما سبز بهتر است یا زرد؟ مسئله این است!!

موز نرسیده یا در واقع سبز رنگ، شکر کم‌تری دارد اما در عوض نشاسته‌ی مقاوم بیش‌تری دارد. به همین دلیل است که شاید به شیرینی موزهای زرد رنگ یا کاملاً رسیده نباشد.

اما نشاسته‌ی مقاوم چیست؟

به زنجیره‌های طولانی گلوکز، نشاسته گفته می‌شود. حالا اگر این نشاسته نسبت به هضم در قسمت فوقانی دستگاه گوارش مقاوم باشد، نشاسته‌ی مقاوم گفته می‌شود.

در واقع این نوع از کربوهیدرات‌ها مثل فیبر عمل می‌کنند و سطح قندخون شما را بالا نمی‌برند و حتی طبق مطالعات، مصرف نشاسته‌های مقاوم در افراد مبتلا به دیابت نوع دو می‌تواند تاحدودی باعث افزایش حساسیت سلول‌ها به انسولین و کاهش میزان التهاب نیز شوند.

مقدار این نوع نشاسته در موزهای زرد رنگ به مراتب کم‌تر است و همین باعث می‌شود شاخص گلایسمیک بالاتری داشته باشند.

اگر تا به اینجا موزهای سبزرنگ اَرج و قرب بیش‌تری برای شما پیدا کرده‌اند کمی صبر کنید!! در ادامه به شما یاد می‌دهیم که با به کار بردن چند ترفند ساده، موزهای زرد رنگ را هم به سبد خریدتان اضافه کنید.

مقاله‌ی پیشنهادی: معرفی 4 صبحانه‌ی خوشمزه برای افراد دیابتی 

 

سایز موز هم به اندازه‌ی رنگ آن مهم است!

اگر دیابت دارید علاوه بر شاخص قندی باید مراقب بار گلایسمیک (مقدار کربوهیدرات موجود در هر وعده تقسیم بر 100) هم باشید.

بگذارید با یک مثال فرق این دو را مشخص کنیم. هندوانه میوه‌ای با شاخص گلایسمیک بالا است؛ این یعنی یا خوردن هندوانه قندخون به سرعت بالا می‌رود. اما بارگلایسمیک هندوانه پایین است!! یعنی مقدار هندوانه‌ای که هر فرد به طور متوسط می‌خورد قند خیلی بالایی ندارد. پس برخلاف تصور عموم، مصرف هندوانه با رعایت برخی شرایط در افراد دیابتی مشکلی ندارد.

برای موز هم به همین صورت است، شاخص گلایسمیک برای موزهای کاملاً رسیده 61 (متوسط) است اما بار گلایسمیک به اندازه‌ی موز مصرفی بستگی دارد و کاملاً متغیر است، پس بهتر است بیش‌تر به سراغ موزهای کوچک‌تر بروید.

 

در یک کلام، آیا مصرف موز برای افراد دیابتی مناسب است یا نه؟

 مصرف میوه و سبزیجات چه در افراد سالم چه بیمار، به دلیل کاهش ریسک ابتلا به مشکلات قلبی و برخی از انواع سرطان‌ها توصیه می‌شود.

اما افراد دیابتی بیش‌تر از سایر افراد در معرض ابتلا به بیماری‌های مزمن هستند به همین دلیل مصرف مقدار کافی میوه و سبزیحات حاوی آنتی اکسیدان از اهمیت زیادی برخوردار است. 

به همین دلیل مصرف موز در اکثر افراد دیابتی به علت وجود آنتی اکسیدان، فیبر، پتاسیم، ویتامین ب 6 و ویتامین سی توصیه می‌شود به شرط آن‌که، 4 ترفند لازم برای انتخاب موز را رعایت کنید.

در این بین یک استثنا وجود دارد!! اگر تحت نظر پزشک یا متخصص تغذیه‌تان، برای کنترل قندخون‌تان یک رژیم کم کربوهیدرات را دنبال می‌کنید. باید بیش‌تر از سایر افراد مراقب مصرف موز باشید چون حتی یک موز کوچک هم حدود 22 گرم کربوهیدرات دارد که می‌تواند رژیم غذایی شما را دچار مشکل کند.

 

با به کار بردن 4 ترفند ساده بدون عذاب وجدان، موزتان را میل کنید.

مصرف موز رای افراد دیابتی

اگر موز دوست دارید، روش‌های زیر می‌تواند اثر آن روی میزان قند خون شما اثر بگذارد:

 

1. حواستان به مقدار مصرف‌تان باشد.

مقاومت در برابر خوردن یک موز کامل خیلی سخت است و همه‌ی ما تجربه‌ی این را داشته‌ایم که با اینکه به خودمان قول دادیم بیش‌تر از نصف یک موز را نخوریم، وقتی یک موز بزرگ را پوست گرفتیم، وقتی به خودمان می‌آییم متوجه می‌شویم که کل موز را در یک چشم به هم زدن خورده‌ایم.

پس تنها کافی است در انتخاب‌های‌تان هوشمندانه برخورد کنید و موزهای کوچک‌تر را که مقدار قند کم‌تری دارند، انتخاب کنید.

 

2. موزهای سفت و تقریباً رسیده را انتخاب کنید.

موزهای تقریباً نرسیده را انتخاب کنید. راحت بگویم هرچه موز سبزتر باشد بهتر است.

 

3. واحدهای میوه مصرفی‌تان را در طول روز پخش کنید.

اگر به جای اینکه تمام سهم میوه‌ مصرفی‌تان را در یک وعده بخورید، آن را در طول روز تقسیم کنید، علاوه بر کنترل سطح قندخون‌تان، انتخاب‌های بیش‌تری برای مصرف میوه‌های مختلف دارید.

 

4. موز را همرا با سایر موادغذایی بخورید!

یک ترفند ساده اما کاربردی، مصرف موز با سایر مواد غذایی مثل مغزها یا ماست است. در واقع شما با این‌کار دستگاه گوارش‌تان را دور می‌زنید!! اگر موز را به تنهایی بخورید تمام تمرکز دستگاه گوارش شما روی همان موز و خب طبیعتاً کربوهیدرات موجود در آن جلب می‌شود. اما اگر همراه موز مواد دیگری هم میل کنید این تمرکز بین مواد دیگر هم تقسیم می‌شود و سرعت هضم و جذب قند موجود در موز کاهش می‌یابد.

 

توصیه‌ی نهایی

یادتان باشد، هیچ قانونی بدون استثنا نیست. بنابراین همیشه به هنگام تغییر در رژیم غذایی‌تان، شرایط خودتان را در نظر بگیرید. به عنوان مثال پس از مصرف موز حتی با رعایت همه‌ی نکاتی که گفته شد، قندخون‌تان را اندازه بگیرید و تنها در صورتی که مشکلی نبود، آن را جز رژیم غذایی‌تان قرار دهید.

در مقاله‌ی بعدی مصرف هندوانه در افراد دیابتی را به طور کامل بررسی کردیم، پس با ما همراه باشید. 

 

نویسنده: میناروشنایی